مبتدیفصل 2 از 20⏱ حدود 12 دقیقه

🎩نصب Yazi روی فدورا و آماده‌سازی ترمینال

COPR، dnf، وابستگی‌ها، نصب Nerd Font و آماده‌سازی ترمینال.

📌اگه از توزیعی غیر از فدورا استفاده میکنی

این فصل نصب و آماده‌سازی رو روی فدورا توضیح میده. برای توزیع خودت، روش نصب و نام بسته‌ها رو از راهنمای رسمی نصب Yazi دنبال کن؛ بعد از نصب، میتونی با فصل شروع کار و آموزش‌های مشترک این سایت ادامه بدی. امکانات پیش‌نمایش هم به نسخه‌ی Yazi، ترمینال و ابزارهای جانبی بستگی دارن.

برای نصب Yazi روی فدورا، مستندات رسمی یه مخزن COPR غیررسمی رو معرفی میکنن که Peter Li نگهداریش میکنه. فعال کردن COPR یعنی اضافه کردن یه منبع بسته‌ی شخص ثالث؛ قبل از تأیید، مشخصات مخزن رو بخون.

قدم صفر: مطمئن شو سیستمت به‌روزه

terminal

bash

sudo dnf upgrade --refresh
cat /etc/fedora-release   # ببین نسخه‌ت چنده

نسخه‌ی فدورا باید هنوز پشتیبانی امنیتی داشته باشه. توی صفحه‌ی COPR بررسی کن که برای نسخه و معماری سیستم تو بسته ساخته شده؛ اگه نبود، بخش باینری رسمی پایین همین صفحه رو ببین.

قدم ۱: فعال کردن مخزن COPR و نصب یازی

terminal

bash

# اگه دستور copr رو نداشتی، اول این:
sudo dnf install dnf-plugins-core

# فعال کردن COPR غیررسمی معرفی‌شده در مستندات یازی
sudo dnf copr enable lihaohong/yazi

# و نصب خودش
sudo dnf install yazi

همین! dnf به‌طور پیش‌فرض وابستگی‌های پیشنهادی (weak dependencies) رو هم برات می‌آره؛ یعنی خیلی از ابزارهای جانبی مثل fd و ripgrep خودکار نصب می‌شن. اگه فقط خودِ یازی رو می‌خوای و می‌خوای وابستگی‌ها رو دستی مدیریت کنی:

terminal

bash

sudo dnf install yazi --setopt=install_weak_deps=False

⚠️خطای «No such command: copr»

اگه این پیغام رو گرفتی یعنی افزونه‌های dnf نصب نیستن. کافیه sudo dnf install dnf-plugins-core رو بزنی و دوباره امتحان کنی. روی Fedora Silverblue/Kinoite هم به‌جای dnf باید ازrpm-ostree یا بهتر از اون از toolbox استفاده کنی.

قدم ۲: وابستگی‌های اختیاری ولی حیاتی

هر ابزار یه قابلیت مشخص رو فعال میکنه. fd-find و ripgrep برای جست‌وجو، fzf وzoxide برای پرش، jq برای JSON و poppler-utils برای PDF هستن.ImageMagick و resvg هم بعضی فرمت‌های تصویر رو پوشش میدن:

terminal

bash

sudo dnf install file fd-find ripgrep fzf zoxide jq poppler-utils ImageMagick resvg

# کلیپ‌بورد؛ بسته‌ی متناسب با جلسه‌ی دسکتاپت رو نصب کن
sudo dnf install wl-clipboard   # Wayland
sudo dnf install xclip          # X11

# ابزار کمکی برای فهرست کردن و بازیابی سطل زباله
sudo dnf install trash-cli

۷-زیپ برای آرشیوها

یازی برای پیش‌نمایش و استخراج آرشیو از 7-Zip استفاده می‌کنه. روی فدورا اسم بسته بسته به نسخه فرق می‌کنه:

terminal

bash

sudo dnf install 7zip
command -v 7zz 7z

ffmpeg برای بندانگشتی ویدیو

از بسته‌ی موجود در مخزن فدورا شروع کن. پوشش کدک‌ها به نسخه و بسته‌ی نصب‌شده بستگی داره؛ اگه فقط بعضی ویدیوها پیش‌نمایش ندارن، اول خروجی ffmpeg برای همون فایل رو بررسی کن.

terminal

bash

sudo dnf install ffmpeg-free
ffmpeg -version

💡fd روی فدورا اسمش فرق داره

توی فدورا بسته‌ی fd-find باینری رو با اسم fd نصب می‌کنه (برخلاف دبیان که fdfind می‌سازه)، پس نگران نباش؛ یازی بدون تنظیم اضافه پیداش می‌کنه. برای اطمینان which fd بزن.

قدم ۳: نصب Nerd Font (این رو رد نکن!)

یازی برای آیکون‌ها از گلیف‌های Nerd Font استفاده می‌کنه. اگه نصب نکنی، به‌جای آیکون مربع‌های خالی و علامت سؤال می‌بینی و حالت گرفته می‌شه. میتونی فونت رو برای کاربر فعلی نصب کنی:

terminal

bash

sudo dnf install curl unzip fontconfig
# دریافت از ریلیز رسمی Nerd Fonts
mkdir -p ~/.local/share/fonts
cd ~/.local/share/fonts
curl -fLO https://github.com/ryanoasis/nerd-fonts/releases/latest/download/JetBrainsMono.zip
unzip -o JetBrainsMono.zip -d JetBrainsMono
rm JetBrainsMono.zip
fc-cache -fv

بعدش توی تنظیمات ترمینالت (GNOME Terminal / Ptyxis / Konsole / Kitty) فونت رو بذار رویJetBrainsMono Nerd Font و ترمینال رو یه بار ببند و باز کن.

📌از آیکون خوشت نمیاد؟

اگه اصلاً نمی‌خوای فونت نصب کنی، می‌تونی توی ~/.config/yazi/theme.toml بخش آیکون‌ها رو خالی کنی یا از فلیورهایی استفاده کنی که با ایموجی کار می‌کنن. توی فصل تم کامل توضیح دادم.

روش‌های جایگزین نصب

باینری رسمی از گیت‌هاب

باینری رو از ریلیزهای رسمی بگیر. مثال زیر فقط برای پردازنده‌ی x86_64 هست؛ برای ARM64 فایل aarch64 رو انتخاب کن:

terminal

bash

curl -fLO https://github.com/sxyazi/yazi/releases/latest/download/yazi-x86_64-unknown-linux-gnu.zip
unzip yazi-x86_64-unknown-linux-gnu.zip
sudo install -m755 yazi-x86_64-unknown-linux-gnu/yazi /usr/local/bin/
sudo install -m755 yazi-x86_64-unknown-linux-gnu/ya  /usr/local/bin/

2
با Cargo (کامپایل از سورس)
اگه Rust نصب داری، نسخه‌ی پایدار جدید toolchain رو بررسی کن و بعد از crates.io نصب کن:
terminal
bash
```
rustc --version
sudo dnf install gcc make
cargo install --force yazi-build
```
یادت باشه ~/.cargo/bin باید توی $PATH باشه.
3
Flatpak (فقط اگه مجبوری)
نسخه‌ی فلت‌پک به‌خاطر سندباکس محدودیت داره (دسترسی به کل فایل‌سیستم، اجرای دستور شل و…). برای Silverblue هم روش‌های دیگه وجود داره؛ قبل از انتخاب Flatpak محدودیت‌های بسته رو بخون:
terminal
bash
```
flatpak install flathub io.github.sxyazi.yazi
alias yazi="flatpak run io.github.sxyazi.yazi"
```

قدم ۴: تست نهایی

terminal

bash

yazi --version
ya --version      # ابزار کمکی: پکیج‌منیجر و پیام‌رسان یازی
yazi

اگه پنجره‌ی سه‌ستونی باز شد، تبریک 🎉 نصب تموم شد. با q بیا بیرون و بریم سراغ فصل بعد که بفهمیم چی داریم می‌بینیم.

⚠️نسخه‌های ya و yazi باید یکی باشن

اگه یازی رو با COPR نصب کردی ولی ya رو با cargo، ممکنه نسخه‌هاشون فرق کنه و پلاگین‌ها ارور بدن. همیشه هر دو رو از یه منبع نصب کن.

به‌روزرسانی و حذف

terminal

bash

# آپدیت
sudo dnf upgrade yazi

# حذف برنامه؛ تنظیمات شخصی حفظ میشن
sudo dnf remove yazi
sudo dnf copr disable lihaohong/yazi

منبع برای بررسی جزئیات و تغییرات نسخه‌ها: راهنمای رسمی نصب Yazi.