🖥️شروع کار با Yazi و شبیه‌ساز تعاملی

yazi رو زدی و یه صفحه‌ی رنگی سه‌ستونی اومد. بذار تیکه‌تیکه بشکافیمش، چون فهمیدن این چیدمان نصف کاره.

آناتومی صفحه

• هدر: بالا سمت چپ مسیر جاری رو نشون می‌ده (پوشه‌ی فعلی پررنگ‌تره). سمت راستش هم شماره‌ی تب‌های بازه.
• ستون والد: بهت می‌گه الان کجای درخت پوشه‌ها ایستادی. خیلی کمک می‌کنه که گم نشی.
• ستون فعلی: قلب ماجرا. مکان‌نمای هایلایت‌شده اینجاست و هر عملیاتی روی همین فایل «hovered» انجام می‌شه (مگه اینکه چیزی انتخاب کرده باشی).
• ستون پیش‌نمایش: اگه روی پوشه باشی، محتویاتش رو نشون می‌ده؛ اگه روی متن باشی، با هایلایت سینتکس؛ عکس، ویدیو و PDF هم واقعاً رندر می‌شن.
• نوار وضعیت: سمت چپ حالت فعلی (NORMAL / SELECT / UNSET)، مجوزهای فایل و مالکش؛ سمت راست حجم و موقعیت مکان‌نما و درصد پیشرفت وظایف پس‌زمینه.

اولین کلیدهایی که باید بلد باشی

Wrapper معروف y — این رو حتماً نصب کن

یه مشکل کلاسیک: توی یازی می‌ری داخل یه پوشه‌ی عمیق، بعد q می‌زنی و… می‌بینی شل هنوز توی همون پوشه‌ی قبلیه. چرا؟ چون یه پروسه‌ی بچه نمی‌تونه دایرکتوری پدرش رو عوض کنه. راه‌حل رسمی یازی یه تابع شله:

function y() {
	local tmp cwd; tmp="$(mktemp -t "yazi-cwd.XXXXXX")"
	command yazi "$@" --cwd-file="$tmp"
	IFS= read -r -d '' cwd < "$tmp"
	[ "$cwd" != "$PWD" ] && [ -d "$cwd" ] && builtin cd -- "$cwd" || builtin true
	command rm -f -- "$tmp"
}

این تیکه رو ته ~/.bashrc بچسبون (فدورا پیش‌فرض bash داره)، بعد source ~/.bashrc بزن. از این به بعد به‌جای yazi بنویس y. حالا q یعنی «خروج و همون‌جا بمون» و Q یعنی «خروج، ولی مسیر شل رو دست نزن».

اگه zsh یا fish کاربری

function y
	set tmp (mktemp -t "yazi-cwd.XXXXXX")
	command yazi $argv --cwd-file="$tmp"
	if read -z cwd < "$tmp"; and [ "$cwd" != "$PWD" ]; and test -d "$cwd"
		builtin cd -- "$cwd"
	end
	command rm -f -- "$tmp"
end

برای zsh دقیقاً همون تابع bash کار می‌کنه؛ فقط بذارش توی ~/.zshrc.

ساختار پوشه‌های یازی روی سیستمت

~/.config/yazi/          # کانفیگ‌ها: yazi.toml, keymap.toml, theme.toml, init.lua
~/.config/yazi/plugins/  # پلاگین‌های Lua
~/.config/yazi/flavors/  # تم‌های آماده
~/.local/state/yazi/     # لاگ‌ها و وضعیت
/var/tmp/ یا /tmp/       # کش پیش‌نمایش‌ها

الان احتمالاً هیچ‌کدوم از این‌ها وجود ندارن، چون یازی بدون کانفیگ هم با مقادیر پیش‌فرض کار می‌کنه. توی فصل پیکربندی می‌سازیمشون.

حالا خودت امتحان کن

این شبیه‌ساز، چند رفتار پایه‌ی یازی رو داخل مرورگر تمرین میده؛ خود برنامه‌ی Yazi نیست. روش کلیک کن و کلیدها رو بزن — بدون ترس، هیچ فایل واقعی‌ای پاک نمی‌شه!

منبع برای بررسی جزئیات و تغییرات نسخه‌ها: شروع کار و wrapper شل.